94 OUD NIEUWS Sevita SOM 40

94 OUD NIEUWS Sevita SOM 40 ZOMER BUBBEL
Hans Blister Sikkema en Tammo Bubbel Broekema

Zomertijd komkommertijd. Tenminste, in de verzamelbubbel (pun intended) van de Oud Nieuws-schrijvers. Veilingen staan op een wat lager pitje, en de zoeklust soms ook... Dan is het maar wat handig als een vondst naar je toekomt, in plaats van andersom. Dat gebeurde dus recent. Vanaf de andere kant van de wereld nota bene; een Australische verzamelaar benaderde mij naar aanleiding van onze Oud Nieuws-artikelen over de Sevita Someca’s. Hij had ook zo’n plastic SOM in z’n collectie, maar naar eigen zeggen in een ‘bubble pack’.

De meegestuurde foto’s leverden het bewijs Ik was dan ook blij verrast, aangezien ik nooit eerder had gehoord van een tijd - gericht op het kind van de boer die in de markt is voor dergelijke verpakkingsvariant. Te zien was de plastic Sevita een nieuwe trekker. De blisterverpakking neemt daarin al tuurlijk erg benieuwd naar het verhaal hoe dit Franse zeldzame stuk ‘Down Under’ was beland. De eigenaar vertelde dat zijn grootvader hem ooit had gekocht op een markt tijdens een vakantie in Frankrijk. Grootvader begon al in de jaren 50 met het verzamelen van modelvoertuigen (speelgoed) en de verzameling is momenteel nog steeds intact, in handen van de derde generatie! Vooral in de beginjaren werd gewoon aangekocht wat op het pad kwam. Aspecten zoals materiaal, schaal en detailniveau - zoals nu bij ons van groot belang - deden er niet toe. Als het een voertuig voorstelde, schaft e grootvader het aan. Uiteraard droeg het feit dat er toen veel minder werd gemaakt, en dat wat er wél was voor vriendelijke prijzen kon worden opgepikt, bij aan de brede kooplust. Op mijn vraag uit hoeveel modellen de verzameling inmiddels bestond, kwam als antwoord dat ze ooit een telling hadden ondernomen, maar dat ze rond 15.000 de tel waren kwijtgeraakt... Net als bij ons speelt ruimtegebrek aan de andere kant van de wereld ook een rol, en staat het gros in dozen. Mijn enthousiasme voor de bubbel-SOM leidde ertoe dat ik een bod mocht uitbrengen. Inmiddels staat hij hier voor me. Laten we hem eens nader bekijken. Het bijzondere is natuurlijk de blisterverpakking. Zoals gezegd was deze variant mij niet bekend. SOM 40’s zie je (als je ze vindt) altijd in een bedrukte dichte doos. Het kleinere broertje SOM 35 is echter wel op diverse manieren verpakt geweest - in een doos en in bouwpakketvorm: in een zakje met omvouwkarton en een blisterverpakking. Dat de 40 ook in een blister is geleverd, is zo bezien dus niet onlogisch. Al is dit model volledig opgebouwd. Enkel de uitlaat is los bijgeleverd. Deze ligt onder de trekker in z’n eigen bubbeltje met de instructie: ‘voordat je vertrekt, monteer de uitlaat’. bubbel zorgde ervoor dat het speelgoed volledig zichtbaar was. Kinderen konden het al bekijken zonder de verpakking te openen. Een typische blister bestaat uit een bedrukt achterkarton, een transparante kunststof bubbel en een voorkarton met een uitgesneden venster. Op de voorkant staat Le tracteur Someca des petits fermiers! ‘De Someca trekker voor kleine boeren’. Op de achterzijde komt papa in beeld: Pendant que tu joues… Papa découvrira lev rai Someca! ‘Terwijl jij speelt… Ontdekt papa de echte Someca’! Met daaronder een uiteenzett ing met technische gegevens over de echte SOM 40. Ook een instructie om het model uit de verpakking te halen met behulp van een schaar ontbreekt niet. Laten we die instructie maar niet opvolgen... Daarmee gelijk een bruggetje, want waarom zijn ze tegenwoordig zo zeldzaam? Juist omdat de verpakking zo zichtbaar was, werd ze vaak weggegooid. Kinderen wilden zo snel mogelijk bij het speelgoed, dus werd de bubbel opengeknipt of losgescheurd en simpelweg weggegooid. Een compleet exemplaar is daardoor veel zeldzamer dan hetzelfde model zonder verpakking. Tegenwoordig is de verpakking voor verzamelaars vaak bijna net zo interessant als het model zelf. Voor mij is dit altijd al een enorme aantrekkingskracht geweest, wat ook een beetje te verklaren valt door mijn achtergrond in het grafisch- en verpakkingsontwerp.

Het lijkt me leuk om de volgende Oud Nieuws-afleveringen te wijden aan verpakkingen - en hun psychologische aan- tijd waarin het model verkocht werd, de doelgroep, de grafische vormgeving en de marketing van het merk. We hebben met deze bubbel-SOM de eerste categorie al te pakken: de blister-/bubbelverpakking. Welke modellen kennen we nog meer die op deze manier zijn verpakt? De bekendste fabrikant die dit deed, moet haast wel ERTL zijn. In de jaren 50 en 60 was er een periode dat ERTL zijn producten - trekkers, machines en ook andere voertuigen - verpakte in opengewerkte kartons, volledig omtrokken met krimpfolie. Eigenlijk geen blister, maar in de Amerikaanse farm toy scene is de naam ‘bubble box’ ingeburgerd. Ook voor een ERTL in ‘the bubble’ die van een los model. Vooral bij trekkers van de gewilde merken. Dat de verpakking zo belangrijk is geworden, blijkt wel uit veilingresultaten. Van sommige modellen is bekend dat een compleet exemplaar met ongeschonden bubbel een veelvoud oplevert van hetzelfde model zonder verpakking. Bekende verschijningen bij ons in blister: de Yaxon New Holland combine, meerdere 1/43 Yaxon trekkers, en natuurlijk de Oldcars Fiat en Someca modellen. Al zijn laatstgenoemde eerder transparante doosjes, ik reken ze toch maar mee. Vergeet ik wat? Laat het me weten via sikkemaj@gmail.com. Ik reken wel op materiaal van minimaal 50 jaar oud... Als afsluiter een andere recente en zeldzame vondst die hier ook mee mag doen: een originele blauwe Massey Ferguson 135 set met aanhanger van Reindeer in een bubbelverpakking! Een foto heeft u tegoed voor de volgende keer...

1. Let ook op het oorspronkelijke prijsje, 5,50 francs
2. De uitlaat in een eigen bubbel, nog zelf te monteren
3. Opvallend is de donkerder kleur oranje ten opzichte van andere modellen die ik heb gezien
4. Uitknipinstructie... maar niet doen