70 COMBINETALK
COMBINETALK Design en vormgeving van maaidorsers
Voor gebruikers van maaidorsers en landbouwmachines is een flitsend uiterlijk in het algemeen niet van het grootste belang. Toch is de ‘look’ van machines in de loop der jaren een steeds belangrijker verkoopargument geworden.
Arend Smeenge Bewerking: Emiel van Loon Jan Groot Jebbink
Geschiedenis De eerste zelfrijdende maaidorsers werden geleverd in een basiskleur die voor alle onderdelen gelijk was. Voorbeelden zijn modellen als de Massey Ferguson 830 en de Claas Hercules (met een model van Universal Hobbies) en de John Deere 45 (ERTL). De eerste kleine veranderingen zagen we bij Claas, dat de haspel van het maaibord en de velgen in het rood afleverde. Lanz deed hetzelfde in de beige kleur. In deze jaren was veiligheid nog geen factor en zagen we bij alle merken de tandwielen, V-snaren en aandrijfkett ingen volledig onafgeschermd gemonteerd. Later werd beplating steeds algemener en werden maaidorsers veiliger. Toch waren de machines vaak lomp, en met verschillende spoorbreedtes van de aandrijfwielen en de stuurwielen. Met de komst van de Claas Senator en Mercator series zagen we dat de fabrikant designers bij het ontwerp betrok. De machines kregen plaatwerk met een bewuste belijning voor een eigen ‘smoel’, naast meer veiligheid. Tegelijkertijd zien we ook de merknaam in strakke blokletters verschijnen, met soms geheel nieuwe merklogo’s. De marketing neemt in die tijd een grote vlucht en alle merken passen hun beplating aan. Ook worden de maaidorsers onderdeel van de huisstijl van het merk, waardoor de verschillende machines zoals trekkers en hakselaars een gelijke kleurstelling krijgen. De eerste modellen met een strakke beplating zijn de Claas Mercator, New Holland M140, International Harvester 953,
Door overnames en fusies veranderen sommige merkkleuren. en Case zitten nog wat langer op de conservatieve lijn. Sommige merken voegen aan hun typenamen ‘krachttermen’ toe om de grote capaciteit van hun modellen te benadrukken. Bautz noemt de Titan Korntanker en de combine van MDW (voorheen Fortschritt ) heet Erntemeister. Köla (Ködel & Böhm) doet het anders. Zij vinden op een bepaald moment de hydrostaattechniek uit. Om dit extra onder de aandacht te brengen, leveren ze de Köla Hydromat in een afwijkende kleur zilverwit, terwijl de merkkleur rood is. Dit zagen we in 1969. terracotta-rood gaat. Het rood-wit van Fahr wordt eerst roodzwart, en later groen-zwart-zilver als het rond 1986 helemaal is opgenomen in het Klöckner-Humboldt-Deutz concern. Fortschritt wit-blauw verandert naar MDW blauw, en na de verkoop aan Case IH in rood-zwart. Fortschritt leverde de exportcombines overigens direct al in de kleur rood, omdat de verwachting
AGCO introduceerde begin jaren negentig 3 nieuwe merken maaidorser, met de bedoeling om een zogeheten full-linerfabrikant te worden. Deze merken waren Fendt, Challenger en voor Zuid-Amerika Valtra. Deze modellen zijn technisch identiek. Bij de modellen Fendt 5250 en 8350, Massey Ferguson Cerea en bij Challenger vallen de grote afwijkende verticale zilveren vlakken op, wat juist moet opvallen tussen de concurrentie. Ook zijn deze modellen extreem hoekig ontworpen. Rond 1995 ontstaat een aardverschuiving in de designs als New Holland de CX en de CR series introduceert. Modern, glad plaatwerk met glooiende, speelse vormen. Zelfs de cabines zijn in stijl bij het ontwerp. Tegelijkertijd worden de logo’s aangepast.
Dat de concurrentie hevig is, blijkt wel uit de directe reactie bij Claas. Was de Lexion van de eerste serie nog strak gelijnd (types 460/480), de Lexion 500 serie heeft gebogen lijnen. Zelfs de spatborden van de aandrijfwielen zijn gebogen, met een zwarte rubberrand. Vanaf dit moment gaan ook loonwerkers ruimte vinden om reclame op hun combines te vermelden, zodat de bedrijfsnaam zichtbaar is.
De laatste trend (in kleurgebruik) kunnen we zien als een uitvloeisel van de mode in de trekkerwereld. Valtra-Valmet deed het al met de keuzemogelijkheid van vijf kleuren voor hetzelfde trekkermodel. We zien dat een nieuwe serie of een topmodel een afwijkende kleur krijgt, zoals de Warrior van Deutz-Fahr. Zo hebben de topmodellen van MF en Fendt (de Ideal) een afwijkende merkkleur met verwisselbare badges, ook weer om het premium gevoel te accentueren. Wie weet wat de toekomst ons gaat brengen, als we verbrandingsmotoren gaan vervangen door accu’s!
1. Claas besteedde als een van de eerste fabrikanten aandacht aan het uiterlijk van de combine. Ze kregen een herkenbaar uiterlijk en er werd beplating aangebracht om de vele bewegende delen af te schermen.
2. Universal Hobbies maakte deze 1/32-versie van de Claas Europa
3. Massey Ferguson ging mee in de trend van strakkere belijning
4. Dat is goed te zien op deze MF 830, gemaakt door Universal Hobbies
5. Opvolgende modelseries waren al weer strakker ‘gedesigned’
6. Hier de Claas Senator. Het model is van Schuco in 1/43
7. Al aan het begin van de vorige eeuw was de Belgische fabrikant Claeys actief als landbouwwerktuigenfabrikant. In 1952 kwam het bedrijf met de eerste zelfrijdende maaidorser. Begin jaren 60 begonnen ze daarnaast met de distributie van New Holland machines. In 1963 veranderde de naam in Clayson. Een jaar later nam Sperry New Holland een meerderheidsbelang in het bedrijf.
8. Deze New Holland Clayson M140 is een zelfbouwmodel
9. De fabriek in het Belgische Zedelgem produceert nog steeds volop
10. Het Duitse Fahr was er in de jaren 50 al vroeg bij met zijn eerste combines. In 1976 is Fahr volledig opgenomen in het Deutz concern en bestond het niet meer als zelfstandig merk.
11. Bruder maakte best een aardig model van een Fahr combine. Latere versies verschenen ook als Deutz-Fahr in een rood-zwarte kleurstelling.
12. Vanaf 1984 zien we de oorspronkelijke Fahr machines alleen nog maar in het Deutz groen
13. Hoewel geen combine, is deze PowerPress 120H er wel duidelijk van afgeleid. Het is de eerste en voorlopig enige zelfrijdende hogedrukpers op de Europese markt.
14. Het model in 1/32 is zelfbouw
15. Twee moderne New Holland CX 880 combinemodellen, gemaakt door Britains. De machine links is een axiaaldorser, rechts de uitvoering met schudders.
16. Norscot maakte een 1/87 model van de Claas Lexion 580
17. In dezelfde schaal deze Lexion 480 van Wiking
18. Vanaf de jaren 90 is het plaatwerk helemaal gladgetrokken en dekt het alle bewegende delen af